วันพฤหัสบดีที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2559

วิธีอยู่กับโลก


                มีสิ่งแวดล้อมอยู่ชนิดหนึ่งที่วนเวียนอยู่กับโลกนี้ และส่งผลกระทบต่อมนุษย์โดยตรง ยากที่ใครจะหลีกเลี่ยงได้ สิ่งแวดล้อมชนิดนี้เรียกว่า “โลกธรรม” แปลว่า สิ่งที่มีอยู่ประจำโลกซึ่งมีอยู่ด้วยกัน แปดอย่าง ได้แก่ มีลาภ เสื่อมลาภ มียศ เสื่อมยศ นินทา สรรเสริญ สุข และทุกข์ สำหรับมนุษย์เรานั้น เมื่อกระทบกับโลกธรรมแล้วก็มักจะตั้งรับด้วยอาการอย่างใดอย่างหนึ่งใน ๓ อย่างนี้
                ๑. ปล่อยให้เป็นไปตามธรรมชาติ คือเมื่อได้ลาภ ได้ยศ ได้สรรเสริญ และได้สุข ก็ปล่อยใจให้เพลิดเพลิน กับสิ่งที่ได้รับ และเมื่อประสบกับความเสื่อมลาภ เสื่อมยศ ถูกนินทา และได้รับทุกข์ ก็ปล่อยให้จิตใจห่อเหี่ยวเศร้าสร้อย ไม่ได้คิดที่จะทำจิตให้เข้มแข็งแต่อย่างใด การตั้งรับแบบนี้ จะต้องตกอยู่ในวงเวียนแห่งความดีใจและเสียใจตลอดเวลา และถ้าผู้ประสบกับโลกธรรมนั้นเป็นหัวหน้าคนด้วยแล้ว ก็ย่อมจะพลอยทำให้คนอื่นวุ่นวายไปด้วย
                ๒. ปล่อยไปตามธรรมชาติแต่ตีกรอบเฉพาะที่จิตใจตนเอง การตั้งรับโลกธรรมวิธีนี้ย่อมให้โลกธรรมครอบงำใจได้คือยังดีใจเสียใจอยู่ เพียงแต่ไม่แสดงความรู้สึกออกมา คงรักษาอากัปกิริยาไว้ด้วยท่าทีหนักแน่นสงบนิ่ง ผู้ตั้งรับโลกธรรมด้วยวิธีนี้อาจจะวุ่นวายไปกับโลกบ้าง แต่ไม่มากนัก ซึ่งก็น่าชมเชยกว่าบุคคลในข้อแรก
                ๓. ปรับจิตใจให้ยอมรับความจริง การตั้งรับโลกธรรมโดยวิธีนี้สอดคล้องกับหลักธรรมที่ว่า โลกธรรมนั้นเมื่อเกิดขึ้นแล้วก็แปรปรวนเปลี่ยนแปลงไปเอง ไม่จีรังยั่งยืน ไม่ใช่ของที่ควรยึดมั่นถือมั่น เมื่อปรับจิตใจได้เช่นนี้โลกธรรมก็ไม่สามารถครอบงำได้อีกต่อไป เขาจึงสามารถใช้ชีวิตได้อย่างปกติสุขในทุกสถานการณ์ และพลอยทำให้คนอื่นได้ปกติสุขนั้นไปด้วย บุคคลในประเภทนี้ย่อมมีคุณค่าน่าชมเชยมากกว่าบุคคลในสองประเภทข้างต้น
                คนที่ปรับจิตใจให้ยอมรับความจริงได้เช่นนี้ จะพบแต่ความปลอดโปร่ง ความเป็นอิสระทางจิตใจ อันเป็นมงคลของชีวิตประการหนึ่ง ดังมีคำพระท่านว่า
                “จิตของผู้ใด กระทบโลกธรรมแล้ว ไม่เศร้าโศก ไม่เศร้าหมอง มีความปลอดโปร่ง นั่นแหละคือ อุดมมงคล”

....................................

การชนะที่เลิศ

การชนะที่เลิศ
                ในเกมกีฬาทุกชนิด ที่สุดของเกมคือการแพ้หรือชนะ ผลออกมาเสมอนั้นมีบ้างแต่น้อย เมื่อพูดถึงการแพ้หรือชนะนั้น เป็นสิ่งไม่แน่นอน ผู้เคยแพ้อาจชนะ ผู้ชนะอาจแพ้ได้ในภายหลัง เมื่ออีกฝ่ายหนึ่งมีพลังหรือฝึกซ้อมมาดีกว่ากับทั้งโอกาสอำนวยให้ จึงมีหลักเตือนใจว่า ผู้เป็นนักกีฬาต้องมีน้ำใจเป็นนักกีฬา คือ “รู้จักแพ้ รู้จักชนะ รู้จักอภัย” ไม่เสียใจเมื่อแพ้ ไม่ลิงโลดดีใจจนลืมตัวเมื่อชนะ ไม่ให้ถือว่าการแพ้ชนะเป็นเรื่องยั่งยืน
                การแพ้ที่ควรกลัวและไม่ควรยอมแพ้ ไม่ใช่เรื่องของกีฬา แต่เป็นเรื่องของการทำความดีหรือสร้างความดีเป็นเรื่องที่ยอมแพ้ไม่ได้ ต้องพยายามเอาชนะให้ถึงที่สุด ใครยอมแพ้ต่อการทำความดี ชื่อว่าแพ้อย่างราบคาบหมดหนทางสู้ ไม่สมศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์
                อีกอย่างหนึ่ง การแพ้ศัตรูผู้คิดทำลายเรา ก็เป็นสิ่งที่ยอมไม่ได้อีกเช่นกัน ต้องพยายามหาทางเอาชนะให้ได้แต่การเอาชนะศัตรูนั้น ทางพระท่านห้ามมิให้เอาชนะด้วยกำลังหรืออำนาจ เพราะกำลังหรืออำนาจมีเวลาเสื่อมสิ้นไปได้ ไม่คงทนถาวร ศัตรูอาจกลับมาชนะได้ภายหลังเหมือนเกมกีฬา การเอาชนะศัตรูต้องชนะให้เด็ดขาด ไม่เปิดโอกาสให้กลับแพ้ได้ คือต้องชนะศัตรูด้วยความดี ด้วยการพูดดี ทำดี และคิดดีต่อเขา แม้จะฝืนความรู้สึกบ้าง ก็ต้องเอาชนะความรู้สึกนั้นให้ได้ พยายามสร้างความดี ให้ศัตรูเกิดความรู้สึกว่า เราเป็นมิตรกับเขา ไม่ใช่ศัตรูเขาแล้วเขาจะกลับมาเป็นมิตรกับเราออย่างดีที่สุด เป็นการชนะที่ไม่มีวันกลับมาแพ้อีก คือชนะเลิศจริงๆ
                ท่านเคยชนะศัตรูอย่างนี้บ้างหรือยัง ถ้ามีศัตรูอยู่ลองเริ่มต้นดำเนินการตามวิธีเอาความดีชนะความชั่ว ทำศัตรูให้กลับมาเป็นมิตร หากเอาชนะได้ ท่านจะมีความสุขสบายที่สุดในชีวิต เพราะศัตรูที่กลับมาเป็นมิตรนั้น คือผู้ที่ยอมมอบชีวิตให้กับท่านอย่างแท้จริง

............................................

ไฟอาฆาต


                ในอดีตกาล ชายคนหนึ่งมีภรรยาแต่เป็นหมัน จึงหาภรรยามาอีกคนหนึ่งตามคำยินยอมของภรรยาคนแรก เมื่อภรรยาคนที่สองกำลังตั้งครรภ์ ภรรยาคนแรกเกิดความคิดริษยาจึงพยายามหาโอกาสปรุงยาขับเลือดใส่ในอาหารให้ภรรยาคนที่สองกินจนแท้งลูกไปหลายครั้ง ครั้งสุดท้ายภรรยาคนที่สองพร้อมด้วยลูกในท้องได้ถึงแก่ความตาย ก่อนตายเธอได้ผูกอาฆาตว่า “ถ้าชาติหน้ามีจริง ขอให้เราสามารถกินนางเมียหลวงพร้อมลูกของมัน ปรากฏว่าคู่เวรคู่กรรมนี้เกิดมากี่ชาติก็ตามล้างผลาญกันอยู่ทุกชาติ เช่น ฝ่ายหนึ่งเกิดเป็นไก่ อีกฝ่ายหนึ่งก็เกิดเป็นแมวไปกินไก่ ฝ่ายหนึ่งเกิดเป็นเนื้อ อีกฝ่ายหนึ่งก็เกิดเป็นเสือไปฆ่าเนื้อ เป็นต้น แม้เกิดมาเป็นคนก็ยังจองเวรกันไม่เลิก จนเมื่อพระพุทธเจ้าเทศน์โปรดจึงดับไฟอาฆาตกลับเป็นไมตรีต่อกันได้
                จากเรื่องดังกล่าวมีแง่คิดที่ว่า สิ่งที่ชาวโลกเรียกว่า ไฟ นั้น แบ่งออกเป็นสองชนิด คือ
                ๑.ไฟภายนอก ได้แก่ ไฟที่สามารถมองเห็น ซึ่งเกิดจากการเผาไหม้หรือไฟที่เกิดจากกระแสงไฟฟ้า ไฟเหล่านี้มีคุณอนันต์สำหรับคนที่รู้จักนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ เช่น ใช้หุงหาอาหาร ใช้ส่องสว่าง เป็นต้น แต่ก็มีโทษอย่างมหันต์เช่นกันหากไม่คุมให้ดี
                ๒.ไฟภายใน ได้แก่ ไฟที่ไม่สามารถมองเห็นตัวตน แต่มีอานุภาพทำให้ผู้ที่ถูกไฟประเภทนี้เผา จะมีอาการเหี่ยวแห้ง กลัดกลุ้ม รุ่มร้อน ปรากฏขึ้นในใจ ไฟภายในเหล่านี้ได้แก่ ไฟราคะ ไฟโทสะ ไฟโมหะ ซึ่งจะผสมผสานกลั่นตัวออกมาเป็นไฟอีกหลายดวง เช่น ไฟริษยา และไฟอาฆาต เป็นต้น
                ธรรมชาติของไฟ ไม่ว่าจะเป็นไฟชนิดไหนก็ตาม จะมีลักษณะร้อน เผาไหม้ ทำลายล้าง ถ้าเป็นไฟภายนอกก็จะเผาไหม้จนกว่าเชื้อไฟจะหมดไป หรือถูกบังคับให้ดับไป ถ้าจะกล่าวถึงการทำลายล้างแม้จะรุนแรงขนาดไหนก็ยังสามารถจำกัดเขตได้ และไม่ได้ไหม้กันพร่ำเพรื่อไป แต่ถ้าเป็นไฟภายในจะมีอานุภาพที่น่ากลัวกว่าหลายเท่า เพราะเกิดง่ายดับยาก ไหม้โดยไม่มีเขตจำกัด ไหม้ได้ทุกเวลา เกิดแล้วตายแล้วเกิดใหม่ก็ยังสามารถตามไปเผาไหม้ได้ทุกชาติ ดังนั้น ผู้หวังความสวัสดีแก่ตน จึงควรรีบดับไฟภายใน ด้วยน้ำคือขันติและเมตตา โดยถือคติว่า “เมตตาต่อทุกคน อดทนให้ถึงที่สุด แต่ถ้ายังไม่หยุดก็ให้ลดน้อยลง”

............................................

ความเครียด


                ความเครียดล้วนมีสาเหตุมาจากปัญหาต่างๆ ที่กำลังรุมเร้าอยู่รอบด้าน บางคนเครียดมากจนนอนไม่หลับ ถึงกับต้องพึ่งยานอนหลับ หรือยากล่อมประสาทก็มี บางคนเครียดมากต้องเข้าโรงพยาบาลเพื่อทำการรักษาก็มี ฯลฯ
                ความเครียดเป็นอาการผิดปกติ เกิดขึ้นเป็นบางครั้งขณะเมื่อเกิดอาการผิดปกติเกิดขึ้น ถ้าปล่อยไว้ไม่รักษาให้ถูกวิธี ก็อาจทำให้เกิดอาการโรคประสาทหรือโรคจิตได้ มีการแบ่งความเครียดเป็นประเภทไว้สามอย่าง คือ
                ๑.เครียดทางร่างกาย เช่น ขาดการพักผ่อนที่เพียงพอ อยู่ในสภาพแวดล้อมที่ก่อให้เกิดความเครียดหรือประสบเหตุ เช่น ภัยพิบัติต่างๆ หรือการใช้พลังงานในร่างกายมากเกินไป วิธีแก้ไขก็คือ พักผ่อนให้เพียงพอ หมั่นดูแลสุขภาพและอยู่ในที่ที่เหมาะสม
                ๒.เครียดทางสมอง สมองมีหน้าที่จำกับคิด ถ้าคิดมากเกินไปหรือชอบคิดฟุ้งซ่านจนบังคับไม่ได้เป็นเหตุให้สมองเครียดได้เช่นกัน วิธีแก้ไขก็คือทำจิตใจเป็นสมาธิ อย่าปล่อยให้ฟุ้งซ่านไปในเรื่องไม่เป็นเรื่อง
                ๓.เครียดทางใจ ตามธรรมชาติแล้ว จิตใจสะอาดบริสุทธิ์ ต่อเมื่อถูกกิเลสและความทุกข์ต่างๆ เข้าครอบงำก็ทำให้ขุ่นมัวเศร้าหมอง วิธีการแก้ไขความเครียดทางจิตใจก็คือ ต้องมีสติรู้เท่าทันอารมณ์ต่างๆ ที่มากลุ้มรุมจิต และหมั่นพิจารณาให้เห็นความจริงว่าทุกสิ่งทุกอย่างล้วนตกอยู่ในความไม่เที่ยงแท้แน่นอน มีเกิดมีดับไม่คงที่ และไม่มีอะไรเลยที่ควรจะยึดมั่นให้เป็นอย่างที่ต้องการได้ ฝึกพินิจพิจารณาความจริงเช่นนี้อยู่เสมอๆ ความเครียดทางใจก็จะค่อยๆ หายไป
                คนส่วนใหญ่มักจะรู้จักความเครียดทั้ง สามอย่างได้อย่างดี แต่มีส่วนน้อยเท่านั้นที่รู้จักการพิฆาตความเครียดด้วยวิธีการที่ถูกต้อง จึงขอเสนอวิธีพิฆาตความเครียดดังกล่าวมาๆ               ให้ลองพิจารณาดู และโปรดอย่าลืมว่าถ้าเราไม่ฉลาดในการพิฆาตความเครียดแล้ว จะถูกความเครียดพิฆาตเอาอย่างแน่นอน

............................................

วันศุกร์ที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2559

ขยันเข้าไว้

ขยันเข้าไว้ยังไงก็ไม่ขาดทุน
                มีเรื่องเล่าว่า ที่มหาวิทยาลัยมีชื่อเสียงแหล่งหนึ่ง เมื่อเปิดสอนใหม่ๆ อาจารย์ที่สอนคือ อาจารย์ผู้อาวุโสสุดเท่านั้น อาจารย์อื่นๆ จะไม่ได้สอน อยู่มาวันหนึ่ง อาจารย์ผู้อาวุโสต้องการผู้ช่วยเขียนคำศัพท์บนกระดาน เพื่อเป็นการทุ่นเวลา ขณะสอนจะไม่ต้องเขียนกระดาน หน้าที่นี้ไม่มีอาจารย์คนใดอยากกระทำ เพราะรู้สึกว่าเป็นการลดเกียรติความเป็นอาจารย์ลง แต่มีอาจารย์บรรจุใหม่คนหนึ่ง รับอาสาทำให้ด้วยความเต็มใจ ทุกครั้งก่อนที่อาจารย์ผู้อาวุโสจะเข้าสอน อาจารย์ใหม่ผู้นี้ก็จะเข้าไปรับข้อความแล้วนำมาเขียนไว้บนกระดานให้แล้วเสร็จ การทำหน้าที่ช่วยเขียนคำศัพท์บนกระดานเป็นผลดีต่ออาจารย์ใหม่ คือทำให้อาจารย์ผู้อาวุโสรักและเห็นใจ จึงได้แบ่งงานสอนบางบทให้ช่วยสอนนับได้ว่าเป็นอาจารย์คนแรกที่มีอายุน้อยที่สุดที่ได้ทำหน้าที่สอน ทำให้เป็นที่รู้จักของนักศึกษามากกว่าอาจารย์คนอื่นๆ ต่อมาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นอาจารย์ที่ปรึกษาฝ่ายกิจกรรมนักศึกษา และได้รับความก้าวหน้าในหน้าที่การงานขึ้นอย่างเป็นลำดับ จนถึงได้เป็นคณบดีและอธิการบดีในที่สุด
                จากเรื่องนี้ทำให้ได้ข้อคิดที่ว่า ผู้ที่ประสบผลสำเร็จและมีความก้าวหน้าในหน้าที่การงานทุกวงการ ย่อมต้องผ่านพบชีวิตในแนวราบหรือระดับล่างมาก่อน ไม่มีใครที่อยู่ๆ แล้วจะประสบผลสำเร็จขึ้นมาชนิดที่เข้าทำงานวันแรกก็ได้เป็นใหญ่เป็นโตเลย แม้บางคนดูเผินๆ แล้วเหมือนจะเป็นเช่นนั้น เช่น สืบทอดตำแหน่งบรรพบุรุษ แต่พอศึกษาชีวิตของบุคคลประเภทนั้นจริงๆ แล้วจะเห็นได้ว่า กว่าที่ผู้ใหญ่หรือบิดามารดาจะให้รับตำแหน่งแทนได้นั้น ก็ต้องผ่านการฝึกฝนหรือมีประสบการณ์ในระดับล่างมาก่อนทั้งสิ้น
                ดังนั้น ผู้ที่อยากประสบผลสำเร็จและมีความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน จะต้องเป็นคนที่มีมานะบากบั่นทุ่มเททั้งแรงกายและแรงใจให้กับงาน ไม่ว่าจะเป็นงานประเภทใดก็ตาม เมื่อได้รับมอบหมายแล้วจะต้องลงมือทำ ไม่จับจด หรือเกี่ยงงอนว่างานนั้นเหมาะสมกับที่เราเรียนมาหรือไม่ ถ้าเป็นงานสุจริตด้วยแล้วมีโอกาสเมือไร ต้องลงมือทำในทันที เพราะงานสุจริตทุกชนิดที่ทำลงไปนั้น ถึงแม้อาจจะไม่ได้ผลเร็วทันตาหรือไม่ได้กำไรทุกครั้ง แต่รับรองได้ว่า จะไม่มีวันขาดทุนอย่างแน่นอน อย่างน้อยที่สุด คนอื่นก็ต้องเห็นว่าเราเป็นคนที่สู้งาน ไม่ได้เป็นคนที่เกี่ยงงาน เมื่อคนอื่นเห็นเราเป็นคนสู้งานแล้ว โอกาสดีๆ อันเป็นปัจจัยแห่งความเจริญก้าวหน้าในหน้าที่การงานก็จะเข้ามาสู่ชีวิตของเรานั่นเอง

............................................

ผ้าขี้ริ้ว

ผ้าขี้ริ้ว
                ผ้าขี้ริ้ว หมายถึงผ้าเก่าที่ใช้สำหรับถูก ทำความสะอาด สามารถเห็นได้โดยทั่วไปทุกครัวเรือน บริษัทห้างร้าน หรือแม้แต่ในสถานที่ราชการ เป็นผ้าที่ไม่มีราคาค่างวดอะไร แต่เมื่อพิจารณาให้ลึกซึ้งในแง่การาใช้งานแล้ว จะเห็นว่าผ้าขี้ริ้วนี้ เป็นผ้าที่มีค่ายิ่งนัก ภารกิจของผ้าขี้ริ้วก้นครัวที่ดูสกปรกและขาดรุ่งริ่งนั้น ได้มีผู้รู้ได้เทียบเคียงกับคนเราไว้น่าสนใจ และให้ข้อคิดไว้หลายประการ
                -ยอมสกปรกเพื่อให้สิ่งอื่นๆ สะอาด เหมือนคนบางคนยอมลำบากเพื่อให้ผู้อื่นเป็นสุข
                -ดูดซับความสกปรกได้ แต่ก็สลัดความสกปรกออกจากตัวได้ตลอดเวลา เหมือนคนบางคนรู้ตัวว่าสกปรกทั้งกาย วาจา ใจ ก็สามารถชำระล้างจนสะอาดได้ มิใช่อมความสกปรกไว้แล้วบอกว่าตนเองนั้นสะอาด
                -แม้ดูว่าเป็นผ้าที่ไม่มีราคา แต่ก็มีคุณค่ายิ่งใหญ่ได้ เหมือนคนที่พยายามทำตนให้มีคุณค่าด้วยการทำงาน ทำตนให้เป็นประโยชน์ ไม่งอมืองอเท้า น้อยเนื้อต่ำใจในโชควาสนาชะตาชีวิต
                -ไม่เกี่ยงงอนว่าจะถูกใช้เช็ดถูอะไร เหมือนคนที่ยอมตัวอาสาทำงานที่ได้รับมอบหมายโดยไม่ปริปากบ่น รู้จักอาสาคน อาสางาน ไม่ว่าจะเป็นงานใดๆ ไม่เกี่ยงงาน
                -ทนต่อการขัดถูและซักล้างไม่เปราะบาง เหมือนคนที่มีความอดทนไม่ย่อท้อต่ออุปสรรคปัญหา แม้จะหนักเหนื่อยเพียงไรก็มีจิตใจหนักแน่นไม่เปราะบางแตกหักง่าย
                -พอใจที่จะอยู่เบื้องหลังความสะอาด เหมือนคนที่พอใจที่ได้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของคนอื่น พอใจที่จะทำงานแบบปิดทองหลังพระ
                -แม้จะถูกมองว่าเป็นเพียงผ้าขี้ริ้ว แต่ก็ไม่ทำตัวให้ขี้เหล่ เหมือนคนที่รู้ตัวเองว่าคนกำลังสบประมาท จะต้องตั้งใจเอาชนะอุปสรรคให้ได้ สามารถมองเห็นคุณค่าจากสิ่งที่คนอื่นมองว่าไร้ค่า
                ผ้าขี้ริ้วมีค่าเพราะยอมสัมผัสกับสิ่งสกปรกและสามารถกำจัดสิ่งสกปรกได้ หากคนเราจะได้น้อมน้ำเอาข้อคิดจากผ้าขี้ริ้วนี้มาปรับปรุงพฤติกรรมของตน ย่อมทำให้ตนมีคุณค่ามากยิ่งขึ้นอย่างแน่นอน

....................................

ยอดงาม


                คนที่เกิดมาในโลกทุกชาติทุกภาษา ไม่ว่าจะเป็นคนชั่วหรือคนดีจะเป็นคนยากจนหรือคนมั่งมี ล้วนแต่นิยมชมชอบความงามกันทั้งนั้น ความงามของคนมี ๔ ชั้น คือ
                ๑.งามอาภรณ์ คืองามที่เครื่องประดับ ซึ่งประกอบด้วยเครื่องแต่งตัวนานาชนิด เช่น เสื้อผ้า ต่างหู สร้อย แหวน นาฬิกา ฯลฯ งามอาภรณ์นี้ เป็นความงามชั้นนอกสุด ไม่ช้าก็ล้าสมัย หมดความนิยม และเป็นเพียงความงามที่หาซื้อ ขอยืม หรือแม้แต่ขโมยกันก็ได้
                ๒.งามร่างกาย คืองามที่เรือนร่าง เช่น ทรงผม ผิวกาย ฟัน รูปหน้า มืองาม นิ้วงาม ฯลฯ งามร่างกายนี้ มีค่ามากกว่างามอาภรณ์ แต่ก็เป็นความงามที่ไม่จีรังยั่งยืน และเป็นเครื่องประกันว่าผู้นั้นเป็นคนดีหรือคนชั่วไม่ได้
                ๓.งามารยาท คืองามที่กิริยาวาจา เช่น รู้จักอ่อนน้อมถ่อมตน มีสัมมาคารวะ พูดจาไพเราะ ยิ้มแย้มแจ่มใส ฯลฯ คนที่มีมารยาทงามเป็นคนมีเสน่ห์ ผูกมัดจิตใจคนอื่นได้แน่นแฟ้น แต่มารยาทของคนเป็นสิ่งที่สามารถเสแสร้งได้  คนโบราณมักกล่าวเตือนให้สังเกตและระวังคนลักษณะ ปากปราศรัยน้ำใจเชือดคอ ปากหวานก้นเปรี้ยว หรือหน้าเนื้อใจเสือ ไว้ให้ดี
                ๔.งามใจ คืองามที่จิตใจ เป็นคนใจบุญสุนทาน มีเมตตากรุณา เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ มีความรักความห่วงใย ปรารถนาดีต่อผู้อื่นเสมอ
                บรรดาความงามทั้ง ๔ ชั้นนั้น งามใจ ถือว่าเป็นยอดงามของคน เพราะเป็นความงามที่ลึกซึ้ง เป็นความงามที่ไม่จืดจางและไม่ล้าสมัย คนที่งามใจเพราะใช้ธรรมาภรณ์ อาภรณ์คือธรรมะ เป็นเครื่องประดับตกแต่งใจให้งามมี ๒ ประการคือ
                ๑.ขันติ ความอดทน คืออดทนต่อความลำบากตรากตรำในภารกิจการงาน อดทนต่อทุกขเวทนายามเจ็บป่วย อดทนต่อความเจ็บใจ และอดทนต่ออำนาจกิเลสที่ครอบงำทำให้เกิดรักโลภ โกรธ หลง
                ๒.โสรัจจะ ความสงบเสงี่ยม คือเมื่ออดทนได้แล้ว ก็พยายามสงบใจทำใจให้เย็นลงด้วยอุบายอันชอบ เมื่อใจสงบแล้ว กิริยาวาจาที่แสดงออกมาจะสงบเสงี่ยม เหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น
                ผู้ใดมีธรรมะ ๒ ประการนี้ จะเป็นเครื่องแต่งใจให้งามไว้เสมอจนได้ชื่อว่า ยอดงาม

............................................

ชีวิตคือการต่อสู้

ชีวิตคือการต่อสู้
                เราคงเคยได้ยินเสียงเด็กทารกแรกกันมาแล้ว เสียงแรกที่เราได้ยินคือเสียงร้องไห้ ทารกแรกเกิดไม่เคยส่งเสียงหัวเราะให้เราได้ยิน นั่นอาจแสดงให้รู้ว่าชีวิตที่ออกมาสู่โลกนี้จะต้องต่อสู้ สิ่งแรกที่ต้องต่อสู้คือ ดินฟ้าอากาศ สภาพแวดล้อมรอบกาย เช่น ร้อน หนาว หากร่างกายแข็งแรงต่อสู้กับธรรมชาติได้ ก็มีชีวิตอยู่ต่อไปได้ ธรรมชาติย่อมแฝงไว้ทั้งคุณและโทษ มนุษย์จะมีชีวิตอยู่ได้ต้องอาศัยธรรมชาติ  อากาศใช้หายใจ ความร้อนให้ความอบอุ่น มีน้ำให้ดื่มกินใช้ มีอาหารให้บริโภค ในขณะเดียวกัน ภัยอันตรายที่แฝงมากับธรรมชาติก็มีอยู่มากมาย เช่น ฝนตกมากจนน้ำหลากท่วมบ้านเรือน ที่ทำกิน เป็นอันตรายต่อชีวิต ทำให้พืชพันธุ์อาหารเสียหาย พายุพัดแรงทำให้อาคารบ้านเรือนพัง  ฯลฯ
                ชีวิตจะขาดธรรมชาติไม่ได้เลย แต่ชีวิตที่จะอยู่กับธรรมชาติได้จะต้องเป็นชีวิตที่ต่อสู้ คือ จะต้องมีความคงทนแข็งแรง และมีความระมัดระวังให้พ้นจากภัยธรรมชาติ นอกจากจะต่อสู้กับภัยธรรมชาติแล้ว ยังจะต้องต่อสู้เพื่อความอยู่ดีกินดี เนื่องจากจำนวนประชากรในโลกเพิ่มขึ้นทุกวินาที การทำมาหากินต้องแข่งกัน ขึ้นรถลงเรือจะต้องเบียดเสียดขึ้นลง คนที่เกรงใจให้โอกาสคนอื่นกลับเป็นคนโง่ เป็นฝ่ายเสียเปรียบ คนที่หน้าด้านฉวยโอกาสกลับเป็นคนฉลาดเป็นฝ่ายได้เปรียบ จะเข้าโรงเรียนจะต้องสอบแข่งขันแสดงความดีเด่น เรียนสำเร็จแล้วจะเข้าทำงานก็ต้องแข่งขันกันอีก ได้ทำงานแล้วก็ต้องแข่งขันกันเพื่อเกียรติยศชื่อเสียง ถ้ามิฉะนั้นจะเป็นคนล้าหลัง เข้ากับสังคมไม่ได้ จะยกเท้าก้าวย่างไปทางไหน จะมองไปทางทิศใดจะพบแต่เรื่องที่จะต้องต่อสู้ทั้งนั้น
                การต่อสู้ที่หนักยิ่งของชีวิต คือการต่อสู้เพื่อความดี พระพุทธเจ้าทรงสอนว่า จะชนะความชั่วด้วยความดี การทำความดีเป็นการทวนกิเลส เหมือนพายเรือทวนน้ำ จะต้องออกกำลังมากกว่าปกติ จะต้องมีความรอบคอบ ดังนั้น คนที่จะทำความดีจะต้องมีชีวิตอยู่ด้วยการต่อสู้ ต่อสู้กับสังคมที่มีความเป็นอยู่เหลื่อมล้ำสูง ต่อสู้กับอารมณ์ฝ่ายต่ำที่ทำให้จิตใจตกไปในฝ่ายชั่ว การต่อสู้กับอารมณ์ฝ่ายต่ำนี้แหละ เป็นการต่อสู้ที่ยิ่งใหญ่ เพราะเมื่อชนะอารมณ์ฝ่ายต่ำได้แล้ว ชื่อว่าชนะได้ทุกอย่าง และนั่นคือ ชีวิตต้องสู้อย่างแท้จริง

............................................